Sarıçay Tehdit Altında

Ekodosd Açıklaması;

SARIÇAY’DA PLASTİKTEN AĞAÇLAR

Latmos (Beşparmak) Dağları’nın yüksek kesimlerinden doğarak Büyük Menderes Nehri’ni besleyen Sarıçay, Çalışlı bölgesinde yapımı devam eden barajı doldurarak Kuşadası, Söke, Davutlar ve Güzelçamlı’nın içme ve kullanma suyu ihtiyacını karşılayacak önemli bir su kaynağıdır.

Fıstık çamlarının bulunduğu üst havzalardan başlayıp, alt havzada zeytin ağaçlarının arasından akan Sarıçay, söğüt ve hayıtların oluşturduğu doğal bitki örtüsü içinde süzülerek Büyük Menderes’e ulaşır. Olağanüstü güzellikte bir coğrafyadan geçen bu akarsuyun, özellikle içme suyu sağlayacak bir barajı beslemesi nedeniyle çok temiz ve korunmuş olması gerekir.

Ancak yaptığımız arazi incelemelerinde Sarıçay’ı tehdit eden ciddi sorunlar olduğu görülmüştür. Barajın üst kesimlerinde faaliyet gösteren bazı maden ocaklarının atıklarının Sarıçay’a karıştığı gözlemlenmektedir.

Son yağışlarla birlikte ortaya çıkan bir başka tehlike ise plastik kirliliğidir. Yağmurları fırsat bilen bazı duyarsız kişiler, “su götürür” düşüncesiyle özellikle plastik atıkları Sarıçay’a bırakmaktadır. Çay kıyılarına araçlarla dökülen veya doğaya gelişigüzel atılan atıklar, şiddetli yağışlarla birlikte akarsuya taşınarak Sarıçay’ın içinde birikmektedir.

Sarıçay’da yaptığımız gözlemlerde, çoğunluğu tarımsal üretimde, hayvancılıkta ve günlük yaşamda kullanılan plastik atıkların bulunduğu görülmüştür. Damla sulama boruları, plastik kaplar ve çeşitli evsel atıklar akarsuyun içinde sürüklenmektedir.

Çay içindeki ağaçların dallarında ve bitkilerin üzerinde takılı kalan plastikler, adeta doğanın içine kurulmuş korkutucu bir dekor görüntüsü oluşturmaktadır. Bu plastiklerin Sarıçay boyunca kilometrelerce taşındığı görülmektedir.

Ağaçlara ve bitkilere takılmadan ilerleyen plastik atıklar ise önce Büyük Menderes Nehri’ne, ardından Ege Denizi’ne ulaşmaktadır. Denizde zamanla parçalanarak mikroplastiklere dönüşen bu atıklar, balıklar başta olmak üzere birçok sucul canlı tarafından yutulmakta ve dolaylı olarak insan sağlığını da tehdit etmektedir.

Deniz yüzeyinde yüzen plastikler, Caretta caretta (İribaşlı Deniz Kaplumbağası) tarafından denizanası sanılarak yutulmakta ve bu nadir canlıların ölümüne yol açmaktadır. Benzer şekilde birçok su kuşu da plastik kirliliği nedeniyle yaşamını kaybetmektedir.

Geçmişte alışveriş için fileler, bez torbalar ve çıkınlar kullanılırken, bugün bunların yerini büyük ölçüde plastik poşetler almıştır. Köylerden kentlere kadar hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelen plastikler, günümüzün en büyük çevre sorunlarından biri haline gelmiştir. Bu sorun sadece Sarıçay’la da sınırlı değildir. Sarıçay bir örnektir. Tüm derelerimiz, çaylarımız, sulak alanlarımız ve deniz kıyılarımız ne yazık ki plastik atıklarıyla doludur.

Doğanın içinde, akarsularımızda, sulak alanlarımızda ve denizlerimizde hızla artan plastik kirliliğini azaltmak için toplumsal bilinç, denetim ve doğa dostu alternatiflerin yaygınlaştırılması büyük önem taşımaktadır.

Sarıçay gibi içme suyu kaynaklarını besleyecek akarsuların korunması yalnızca doğa için değil, insan sağlığı ve geleceğimiz için de hayati bir sorumluluktur.